Gönderen Konu: Programlama Nedir? | Dilleri nelerdir? | Nasıl yapılır(Kisa Bakis)  (Okunma sayısı 927 defa)

Çevrimdışı orhan

  • Yönetici
  • Trade Sayısı: (0)
  • *
  • İleti: 384
  • Karma +19/-1
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
    • webtiryaki.com
[h1]

PROGRAMLAMA NEDİR?

Program nedir? Ya da "yazılım nedir?" gibi sorulara, "bilgisayarın donanım kısmına yaşam veren komutlardır" gibi yanıtlar verilir. Burada vurgulanan; eğer bilgisayarda bir işi yapacaksak, onu gerçekleştirmek için program yazmamız gerekir. Örneğin, derslerimizin kayıtlarını ve notlarımızı tutmak istiyorsak ya da müşterilerimizin kayıtlarını tutmak istiyorsak bir programa gereksinimimiz var. Bunu Microsoft Excel gibi bir program aracılığıyla da yapabilirsiniz. Ancak program yazabilmek, bu işler için özel bir çözüm ya da uygulama geliştirmek anlamına gelir. İşte bu nedenle da yazılım yerine daha çok uygulama geliştirme (development) terimi kullanılır.

Buradan "programı nasıl yazacağız?" sorusu akla gelir. Program, öncelikle bir işletim sistemi ya da platform için yazılır. Örneğin Windows XP için yazılan bir program Linux işletim sisteminde çalışmayacaktır. Platformun ardından programın yazılacağı dil seçilir. Örneğin Visual Basic ya da C++ gibi. Bu diller, bizim program yazmamızı sağlarlar. Bizim anlaşılabilir şekilde program geliştirmemizi ve geliştirdiğimiz programı bilgisayarın doğrudan çalıştırabileceği makine diline çevirirler. İşte, kabaca bu sürece programlama denir.


PROGRAM NEDİR?

Bir program bilgisayara ne yapması gerektiğini söyleyen bir dizi komuttur. Bilgisayarlar işlemlerin kendi anlayacağı dilde (makine dili) açıkça yazılmasını isterler. Ancak bu işlemlerin makine dilinde bir programcı tarafından yapılması yerine programlamanın yapısal biçimde bir dil aracılığıyla yapılmasını ve daha sonra çevrilerek bilgisayara anlatılması işlemini programlama dilleri üstlenirler. Bu çevirme işlemine derleme (compile) ya da yorumlama (interpriting) denir.

NESNE TABANLI PROGRAMLAMA

Nesne tabanlı programlama (object-oriented programming-OOP), program geliştirmek için kullanılan bir teknolojidir. OOP terimi değişik anlamlar taşımakla birlikte sağladığı standartlarla bileşen (component) programlamasını kolaylaştırmaktadır. Visual Basic özünde nesne-temelli bir programlama dilidir. Çok sayıda nesne hazır olarak Visual Basic içinde bulunur programcılar bu nesneleri kullanarak program yazarlar.

OOP (Object-Oriented Programming) üç prensipe sahiptir: encapsulation, inheritance, ve polymorphism. Bu terimlere kısaca bir bakalım:

Encapsulation nesne hakkındaki bilgiler ve işlemler anlamına gelir. Metot ve özellik olarak adlandırdığımız bu işlemler bir nesnenin niteliklerini ve işlemlerini ortaya koyar. Örneğin bir arabanın rengi, büyüklüğü gibi özellikleri.

Inheritance (miras, etkilenme) sözcüğünün anlamı ise bir nesnenin başka bir nesne üzerine (bir üst nesneden etkilenerek) kurulmasıdır. Örneğin bir arabanın parçalardan oluşması ve parçanın da arabanın tam nesnesinden etkilenmesi gibi.

Polymorphism ise belli bir işlemin (metodun) birçok nesne tarafından kullanılmasıdır.


OLAY-TEMELLİ PROGRAMLAMA

Nesne temelli programlama gibi bir programlama teknolojisi olmamakla birlikte; adından söz edeceğimiz bir yaklaşım da olay temelli programlamadır. Bu terim daha çok kullanıcıyla iletişim kuran programlar geliştirme anlamına gelir. Kullanıcının fare tıklaması, klavyeden yazı yazması ya da neden olduğu diğer işlemler birer olay olarak algılanır ve programın işleyişi ona göre yönlenir.

Olay-temelli programlama (event-driven programming), klasik programlamanın aksine kullanıcıların işlemlerine (yapacakları hareketlere) göre programın yanıt vermesi temeline kurulu bir programlama sistemidir. Visual Basic ile geliştireceğimiz programlar için çoğunlukla olay temelli denilebilir.

MİCROSOFT VİSUAL BASİC

Visual Basic (VB olarak da anılır) Microsoft tarafından geliştirilmiş modern bir programlama ortamıdır. Visual Basic'in bir programın yazılıp çalıştırılmasından öte, program geliştirmek için çok sayıda araca sahip olması; kullanıcı arabiriminin tasarlanması, hataların giderilmesi, veritabanı yaratmak, gibi gelişmiş özelliklere sahiptir.

Visual Basic ile farklı düzeylerde (konularda) programlar geliştirilebilir. Visual Basic ile küçük bir işlemler için program geliştirilebileceği gibi, profesyonel programlar, veritabanı uygulamaları ve hatta Internet uygulamaları bile geliştirmek mümkündür. Örneğin bir cari hesap, stok, satış, imalat vb uygulamaları, oyun programı vb.

Visual Basic'in sahip olduğu araçlar:

-Kullanıcı ara birimi geliştirmek için çok sayıda kontrol.
-Programı derleme ve hata bulmaya yönelik çok sayıda araç.
-Değişik veritabanlarına erişim.
-Diğer uygulamaların fonksiyonlarını kullanmayı sağlayan Active XT teknolojisi.
-Uygulamanın EXE dosya olarak üretilebilmesi ve dağıtılması.
-Raporlama araçları.
-Veri yapısı araçları.

Visual Basic ile neler yapabiliriz?

-Basit ve genel amaçlı uygulamalar.
-Şirketler için geliştirilen özel uygulamalar.
-Ticari programlar, satış sistemleri, veritabanı uygulamaları.
-Ticari amaçlı paket programlar.
-Web uygulamaları.

BİR VİSUAL BASİC PROGRAMININ KISIMLARI

Bir programı belli kısımlardan oluşur. Bunların en basit olarak şu şekilde ele alabiliriz:

-Kullanıcı arabirimi.
-Bilgi işleme (hesaplamalar)
-Bilgi saklama (veritabanı işlemleri).
-Raporlama işlemleri.

Kullanıcı arabirimi bir programın ekranını oluşturur. Diğer bir deyişle kullanıcıların bilgi girdiği etkileşimli ekranlardır. Bunlara form diyeceğiz.

Bilgi işleme kısmı, programın yapacağı hesaplamaları ve işlemleri kapsar. Bu daha çok programın mantığı olarak adlandırılır.

Veritabanı işlemleri, bildiğiniz gibi birçok uygulama için çok önemlidir. Yine aynı şekilde raporlama da bilgilerin yazıcıdan ya da ekrandan alınmasını sağlar.

VB 6.0'I BAŞLATMAK

Visual Basic 6.0'ın Windows işletim sistemleri üzerine kurulması ile birlikle Visual Studio 6.0 program grubu ya da Visual Basic 6.0 program grubu Start menüsünde Programs grubunda yer alır. Visual Basic'i başlatmak için bu seçenek üzerine tıklanır.

ÇALIŞMA ORTAMI

Visual Basic 6.0'ın başlatılmasıyla birlikte, önce yazılacak programın (projenin) türü sorulur. Bu varsayım olarak (yaygın olarak) .EXE olarak seçilir. Ardından programlama ortamı ekrana gelir.

Visual Basic 6.0 ortamı özellikle program birimlerinin düzenlenmesi için çok sayıda bölüme sahiptir. Bu bölümler aracılığıyla programın tasarımı yapılır ve kod yazılır.

Visual Basic çalışma ortamı programın arabiriminin geliştirilmesi bakımından bir tasarım zamanı (design time) program geliştirme ortamıdır. Örneğin bir formun ya da bir kontrolün özellikleri, özellik tablosundan düzenlenebilir. Form ve diğer kontroller seçilerek özellikler (Properties) tablosundan renkleri vb. bütün özellikleri düzenlenebilir.

Project Penceresi:
Yeni bir Visual Basic programına bir proje (project) olarak başlanır. Bir projeye (uygulama) başlamadan önce geliştirilecek programın türü seçilir. Varsayılan proje türü Standard EXE dir. Standard EXE program, EXE dosya olarak çalışabilir bir programı yaratmak anlamına gelir.

Tablo: Proje tipleri

Standard EXE Normal bir Visual Basic projesi.
ActiveX EXE ActiveX kodu yaratma
ActiveX DLL ActiveX bileşini yaratma
ActiveX Control ActiveX kontrolü yaratma
VB Application Wizard Bir Visual Basic uygulamasını adım adım yaratır
VB Wizard Manager Sihirbaz yaratmayı sağlar.
Data Project Server veritabanlarına ulaşmak için yaratılan veritabanı projesi.
IIS Application Internet Information Server uygulaması yaratır.
Addin Add-in nesneleri yaratır.
ActiveX Document Dll ActiveX belgesi DLL olarak.
ActiveX Document EXE ActiveX belgesi EXE olarak.
DHTML Application Dynamic HTML (DHTML) teknolojisi Microsoft Internet Explorer içinde yer alacak sayfalar yaratır.
VB Enterprise Edition Co. Visual Basic Enterprise Edition özellikleri.

Open düğmesine tıklayarak ya da seçilen proje türüne çift tıklayarak yeni bir projeye başlanır.

Çalışma Ortamı:
Proje penceresiyle birlikte bir form ekrana gelir. Projenin başlangıç adı Project1, formun başlangıç adı ise Form1 dir.

Çalışma ortamının üst tarafında Visual Basic 6.0'ın menü çubuğu ve standart araç çubuğu yer alır. Ortamın sol tarafında araç kutusu (toolbox) yer alır. Ortada ise proje penceresi ve içinde bir form durur.

Ortamın sağ tarafında ise proje içindeki formları, modülleri ve diğer bileşenleri gösteren Project penceresi bulunur. Onun altında Properties (Özellikler) penceresi yer alır.

Çalışma ortamındaki ana sahne formdur. Programcı formu kullanıcının karşına gelecek ekran gibi düşünür ve tasarlar. Bu tasarımda ise yapılan ana işlem kontrolleri form üzerine yerleştirilmesidir.

Formlar:
Hemen hemen her Visual Basic uygulamasında bir form bulunur. Form üzerine denetimler ve grafikler eklenerek uygulama geliştirilir. Her bir form aynı zamanda form tasarımının yapıldığı bir alandır.

Formlar uygulamanın (programın) kullanıcı arabirimini oluşturur. Visual Basic kontrollerinden (components) istenilen kontroller form üzerine fare ile yerleştirilerek uygulamanın arabirimi oluşturulur.

Örneğin bir bilgi giriş ekranı form olarak yaratılır:

ADI: [metin kutusu]
ADRESİ: [metin kutusu]
NUMARASI: [metin kutusu]

Bu arabirim üzerinde metin kutuları (textbox), komut düğmeleri (command buttons) gibi veri-işlem elemanları yer alır. Ardından istenilen olaylara göre kodlar yazılarak programın yazılması sağlanır.

Kontroller:
İşte kullanıcı arabirimini hazırlamak için formlar üzerine veri girişi için metin kutusu (text box), bir işlemi başlatmak için komut düğmesi (command button) gibi birimler yerleştirilir. Bu veri-işlem birimlerine kontrol (control) denir. Bu kontroller, Visual Basic ortamında yer alan araç kutusundan seçilerek kullanılır.

Araç Kutusu (Toolbox):
Görsel programlama ortamlarında görsel kontrollerin çizilmesi için zengin bir araç kutusu kullanılır. Visual Basic araç kutusunda programın tasarımı sırasında kullanılmak üzere çok sayıda aracı içerir.
Araç kutusunda yer alan standart kontroller:

Standart kontrol İşlevi
PictureBox Resim kutusu: Bitmap, Icon, Gif resimlerin gösterilmesini sağlar.
Label Etiket: Sadece bilgi vermek ya da görüntü olarak form üzerinde durur. Genellikle metin kutularının adlarını göstermek için kullanılır.
TextBox Metin kutusu: Veri girişi için kullanılan bir kontroldür. Hemen hemen bütün programlarda kullanıcılardan veri girişi, değiştirme yapması gereken alanlar gerekir. İşte metin kutusu bu amaçla kullanılır.
Frame Çerçeve: Kontrolleri gruplamak için kullanılır.
CommandButton Komut düğmesi: Bir işlemin başlatılmasını sağlar. Genellikle fare ile üzerine tıklanarak kullanılır.
CheckBox İşaret kutusu: Bir seçim yapmayı sağlar.
OptionBox Seçenek kutusu: Seçim yapmayı sağlar.
ComboBox Açılan kutu:
ListBox Liste: Birçok elemanı liste biçiminde göstermek için kullanılır.
HScrollBar Yatay kaydırma çubuğu: Yatay olarak kullanılan kaydırma çubuğu.
VScrollBar Dikey kaydırma çubuğu: Dikey olarak kullanılan kaydırma çubuğu.
Timer Zaman saati: Zamanın takip edilmesini sağlar.
DriveListBox Sürücü listesi: Sistemdeki sürücüleri listeler.
DirListBox Dizin listesi: Sistemdeki dizinleri (klasörleri) listeler.
FileListBox Dosya listesi: Bir dizin içindeki dosyaları gösterir.
Shape Şekil: Şekil çizmeyi sağlar.
Line Çizgi: Düz çizgi çizmek için kullanılır.
Image Resim gösterme: Sadece resimleri göstermek için kullanılır.
Data Data: Verileri göstermek için kullanılır.
OLE OLE:

FORM ÜZERİNE BİR KONTROL YERLEŞTİRMEK

Bir Visual Basic programının kullanıcı arabirimi form üzerine yerleştirilen kontroller ile tasarlanır. Bir kontrolün form üzerine yerleştirilmesi için şu işlemler yapılır:

1. Araç kutusundan istenilen araç üzerine tıklanır. Örneğin Text Box.
2. Form üzerinde istenilen bir yere gelinir ve kontrolün sol üst köşesi yerleştireceğiniz yere fare ile tıklanarak sürükleyin ve kontrol yerleştirilir.

UYGULAMA

Visual Studio 6.0 ya da Visual Basic 6.0 programını bilgisayarınıza yükleyin.


Visual Basic 6.0'ı başlatın.

İlk proje türünü .EXE olarak seçin.

Çalışma ortamını tanıyın:

Araç kutusundaki kontrolleri form üzerine ekleyin. Kaldırın.

Kontrollerin özelliklerine bakın.

Kontroller üzerinde çift tıklayın. Ekrana gelen kod penceresini inceleyin.



Programlama Dilleri

Bu bölümde programlama dillerinin kullanıldıkları alanları ve özelliklerini inceleyeceğiz. Programlama dilleri uygulama alanlarına göre dörde ayrılır:
Bilimsel ve Mühendislik Alanında : Üniversitelerde ve bilimsel kuruluşlarda mühendislik veya matematik hesapları için kullanılan bu dillere örnek; Pascal, C, C++, Java dilleridir.
Veritabanı Kullanımında : Genellikle Personel kayıtları, fabrika stok veya depo denetimi gibi veritabanı gerektiren işlemlerde kullanılan diller;DBASE,SQL,FOXPRO,PARADOX gibi veritabanı dilleridir.
Sistem Programcılığında : İşletim sistemlerinin ve sistem programlarının yazılımında kullanılan dillere örnek, C ,C++ ,Java ve makina dilleridir.
Genel Amaçlı kullanım : Çeşitli konularda uygulama geliştirmek için kullanılan dillere örnek,C ,C++ ,Java ,VB ve Pascal'ı verebiliriz.

Son yıllarda programlama dillerinde nesneye yönelik tasarımlar yapılmış ve bu dillerin çoğunun nesneye yönelik programlama yapabilen uyarlamaları çıkmıştır. Nesneye yönelik programlama, programcının kendi sınıfını ve nesnesini oluşturup bunun üzerinde işlemler yapmasına olanak sağlayan ve programlama dillerinin geldiği son aşamalardan birisidir. Bu konu oldukça kapsamlı olup bunun geniş açıklamasını burada yapmayacağım.

OOP(Object Oriented Programming) yani Nesneye Yönelik Programlama'nın kullanılmasıyla ve Visual programcılığın da gelişmesi ile beraber ortaya oldukça güzel görünümlü ve kullanışlı programlar çıkmaya başladı. Bu bilgisayar programlarına olan ilgiyi arttırdı ve bu konulardaki araştırmaları hızlandırdı. Sonuçta şu anda, pekçok dilin artık nesneye yönelik olan ve visual özellikler içeren sürümleri kullanılmakta ve tercih edilmektedir. Örneğin: C++ ,Visual C++ ,C++ Builder ,Delphi ,Java...

İnternet'in de yaygınlaşmasıyla programlama dillerine yeni özellikler eklendi ve internet'te kullanılabilecek nitelikte görsel özellikli diller çıkarıldı. Örneğin HTML, kullanıcının dikkatini çeken renkli ve hareketli arabirimiyle her geçen gün yeni ekler ile gelişmektedir. JavaScript ve VBScript iki script dili olarak HTML'ye getirdiği ek özelliklerle çokça kullanılır oldu. Ve asp ile veri tabanını aktif kullanıma sunma, aktif sayfalar hazırlama olanağı elde edildi.

Görüldüğü gibi özellikle internet'in gelişmesi ile birlikte programlama dillerinin yapılacak işe veya kullanılacak platforma göre değişik özellikler gösteren uyarlamaları çıktı. Bu durumda web teknolojisini izleyen ve internet üzerinde yazılım geliştirmek isteyen bir programcının javascript ,vbscript ,java ,HTML gibi dilleri bilmesi ve bu konularda kendini geliştirmesi gerekir. Uygulama programlarına ,ticari programlara, veya işletim sistemlerinin kullanımına yönelik yazılım geliştirmek isteyen programcıların da C++ ,Java ,Delphi gibi son zamanların en popüler dilleri üzerinde çalışması, bunları öğrenmesi gerekir.

Internet programcılığı, esnek mimari, OOP gibi konularda söylenmesi gereken önemli bir nokta da Java'nın programlama dünyasına getirdiği önemli bir özelliktir. Java nın çıkması ile atılan önemli bir adım da platform'dan yani işletim sisteminden bağımsız olarak çalışan, her sistemde çalışabilen, programların yazılabilmesidir. İleriye yönelik bir bakış açısı ile bakıldığında cep bilgisayarlarının, kablosuz cihazların, cep telefonlarının sıklıkla kullanılacağı ve artık PC lerin döneminin kapanmaya başladığı düşünülürse birçok cihazda çalışabilecek programların yazılmasının önemi anlaşılabilir. Java son yıllarda programlama dünyasına gelmiş en iyi programlama aracıdır ve yeni çıkacak programlama dillleri de Java'nın birçok özelliğinden esinlenmektedir.

Şimdi programlama dillerine özet bir bakış yapalım;

C

Yapısal programlama dilleri arasındadır. Öğrenilmesi zaman almasına rağmen oldukça kullanışlı ve esnek yapısı ile adından yıllarca bahsettirmiş, bilgisayar programcılığının temel dillerinden biridir. C ile bilgisayarınıza bir sistem yazmaktan bir oyun yazmaya veya printer kontrolü yapmaya kadar her türlü işlem yapılabilir ve bu özelliği sayesinde kullanım alanı çok geniş bir dildir.

C++

Nesneye yönelik programlama yapabilen diller arasındadır. C'nin saydığımız tüm özelliklerine ek olarak güçlendirilmiş nesne yönetim özelliği ile şu anda bilgisayar dünyasının en çok kullanılan dillerinden biridir

C#

Nesneye dayalıdır(OOP). C++ ın ve Java'nın pozitif yönlerini bünyesinde birleştirmiş yeni bir dildir. Programcıya internet uygulamaları ve yerel uygulamalar yazmakta bazı kolaylıklar getirmiştir. İleriye dönük olarak microsoft'un java teknolojisine rakip olarak ortaya sürdüğü bir programlama dilidir ve microsoft'un bu konulardaki (internet uygulamaları) yelpazesini genişletmeye yönelik bir atılımdır. Microsoft teknolojileri kullanacak programcıların C#'ı öğrenmeleri zamanla gerekecektir ve öncelikle öğrenilmeye başlanması da avantaj getireceği açıktır.

Java

Nesneye yönelik dillerdendir. Son yıllarda geliştirilmiş bir dil olup modern ve yenlikçi altyapısı ve visual özellikleri ve sürekli gelişen kütüphane (library) desteği ile gün geçtikçe kullanımı artan bir dil olmuştur. Java dili hemen hemen her alanda kullanılabilen esnek ve güçlü bir dildir.

VB.NET

Nesneye dayalı bir dildir. VisualBasic(VB) teki biçok özellik bu dilde yeniden yapılandırılarak değişmiştir. Yapısına bakılırsa VB den ayrı yeni bir dil geliştirilmiş denilebilir. Eklenen bazı özellikler ile VB de yapılamayan birçok işlem artık yapılabilmektedir ve OOP nin özellikleri desteklenerek daha verimli kod yazmaya olanak sağlanmıştır. VB programcılarının VB.NET'e geçişleri kolay olmayacak olsa da VB yerine VB.NET kullanımı gün geçtikçe artacaktır. VB.NET internet uygulamalarından yerel uygulamalara kadar kullanım imkanı geniş bir dildir.

Delphi

Pascal tabanlı bir dil olup nesneye yönelik programlama yapabilme özelliği taşır. Öğreniminin çok zor olmayışı ve üniversitelerde pascal eğitiminin ağırlıklı verilmesi nedenleriyle çoğu bilgisayar programlama öğrencisinin tercih ettiği bir dildir.Visual programlama özelliği taşır.

Pascal

Pascal Yapısal bir dildir, C 'ye benzerlik gösterir. Öğrenilmesinin zor olmayışı ve bilgisyar eğitimi veren okullarda okutulan bir ders olması sebebiyle kullanım alanı genelde üniversiteler ve bilimsel hesaplamalar yapan kurumlardır.

VisualBasic

Basic tabanlı bir dil olup öğrenilmesi kolay, kullanım alanı geniş bir dildir. Özellikle görsel uygulamalarda projenin arabiriminin hızlı yazılmasını sağladığı için genelde kullanıcı arabirimi tasarımlarında kullanılır. Kapsamlı veya çok kullanıcılı uygulamalarda kullanılmaz. Kullanıcı sayısı az olan veya kısa sürede bitmesi gereken küçük ölçekl projelerde tercih edilen bir programlama aracıdır. Yoğun olarak kullanılmaktadır

Programlama dillerinin hepsini incelemeye imkan olmadığından çok kullanılan bir kısım dilden bahsettim. Her dilin kullanım amacı ve yönelimi farklı olabilir önemli olan hedeflediğiniz konularda size yardımcı olacak dili seçip onunla çalışmanızdır.[/h1]