Gönderen Konu: Creative Commons ile Eserlerinizi Lisanslayın  (Okunma sayısı 1012 defa)

Çevrimdışı orhan

  • Yönetici
  • Trade Sayısı: (0)
  • *
  • İleti: 384
  • Karma +19/-1
  • Cinsiyet: Bay
    • Profili Görüntüle
    • webtiryaki.com
Creative Commons ile Eserlerinizi Lisanslayın
« : 26 Şub 2013, 08:31:17 »
[h1]Bilgi Çağı'nda her şey kopyalanabilir. Belki bu yüzden bu kadar korsan kullanım tartışmasına giriyoruz. Ancak daha önemlisi, bu sanal çağda her şeyi paylaşmak da daha kolay. Artık kendi evinizde fikir eserlerinizi üretip kendiniz dağıtımını yapabiliyorsunuz; yazdığınız romanın, çektiğiniz fotoğrafların ya da yaptığınız resimlerin dağıtımı için bir yayınevine ve tüm o çabayla masrafa ihtiyacınız yok. Bunun bir örneği Jamendo  gidip şöyle bir gezinirseniz muhtemelen adını duymadığınız çok başarılı müzisyenlerin eserlerini paylaşıma sunduğunu göreceksiniz. Peki bu müzisyenler eserleri üzerindeki haklarından feragat mı ediyorlar? Hayır, sadece haklarını, dinleyicinin haklarını da dikkate alacak şekilde sınırlandırıyorlar.
Bu tip modern lisans fikirlerinden birinden bahsedeceğiz bu makalemizde: Creative Commons.
Creative Commons, yaratılan eserlerin -ki bunlar fotoğraftan makalelere, müzikten çizimlere her şey olabilir- paylaşımını kolaylaştırmak amacıyla esnek bir biçimde lisanslanması için telif hakları alanında çalışma yapan, kâr amacı olmayan bir kuruluştur.
Creative Commons'ın ürettiği lisanslar ile eserlerinizi "bazı hakları saklı" olarak dağıtmanız ve yayınlamanız mümkündür. Böylece bunu kullanmak isteyenlere, onunla neler yapıp yapamayacaklarını belirten, anında görebilecekleri ve anlayabilecekleri bir lisansla karşılık verebilirsiniz. Creative Commons lisanslarının dört ana koşulu ve bunlardan türetilmiş altı farklı lisans türü mevcuttur.
Koşullar

Attribution (BY):
Eserin ilk sahibinin belirtilmesi koşulu. Bu koşulu barındıran lisansa sahip eserlerde, eseri yaratan ilk kişinin mutlaka belirtilmesi gerekiyor.

Share Alike (SA):
 Lisans modelinin korunması koşulu. Bu koşula sahip eserlerin türetilmesi veya yeniden yayınlanması ancak onu barındıran yeni eserin de aynı lisansa sahip olması şartıyla gerçekleşebilir.

Non-Commercial (NC):
Eserin ticari amaçlı kullanılmaması koşulu. Bu koşulu şart koşan eserlerin türevlerinin veya orjinallerinin sadece ticari olmayan ürünlerde kullanılması mümkün. (Ticari amaçlı kullanmak için eser sahibine başvurmak mümkün.

No Derivative Works (ND):
Eserin türevinin yaratılmaması koşulu. Bu koşulu içeren lisanslı eserlerin türevlerinin yapılmasına izin verilmemektedir, eğer isteniyorsa sadece olduğu gibi kullanılması gerekir.
Lisanslar:
Attribution (CC-BY):
Sadece BY koşuluna sahip bu lisansı barındıran eserlerin ilk sahibini belirtmek koşuluyla her istediğinizi yapabilirsiniz; türevlerini yaratabilir, farklı lisanslarla dağıtıp ticari olarak kullanabilirsiniz.

CC-BY Lisansı Görseli
Attribution Share Alike (CC-BY-SA):
 BY'nin yanısıra SA koşuluna da sahip olan bu lisansta yine ilk sahibini belirtmek koşuluyla istediğiniz gibi eseri değiştirip ticari amaçlarla kullanabilirsiniz, fakat yarattığınız bu eseri siz de aynı lisansla dağıtmak zorundasınız.

CC-BY-SA Lisansı Görseli
Attribution No Derivatives (CC-BY-ND):
BY'nin yanısıra ND koşuluna sahip olan bu lisansla ilk sahibini belirtmek şartıyla ticari olarak kullanabilir veya istediğiniz lisansla tekrar dağıtabilirsiniz, fakat üzerinde herhangi bir değişiklik yapamazsınız.

CC-BY-ND Lisansı Görseli
Attribution Non-Commercial (CC-BY-NC):
BY'nin yanısıra NC koşuluna sahip olan bu lisansla -yine- ilk sahibini belirtmek mecburiyetiyle eseri istediğiniz gibi değiştirebilir ve farklı bir lisansla dağıtabilirsiniz fakat ticari amaçlı olarak kullanamazsınız.

CC-BY-NC Lisansı Görseli
Attribution Non-Commercial Share Alike (CC-BY-NC-SA):
 BY, NC ve SA koşullarına sahip bu lisansı barındıran eserlerin sadece türevlerini yaratma özgürlüğünüz var. Yarattığınız yeni eserin ilk sahibini belirtmek koşuluyla, ilk eserle aynı lisansa sahip olarak dağıtabilirsiniz ama ticari amaçla kullanamazsınız.

CC-BY-NC-SA Lisansı Görseli
Attribution Non-Commercial No Derivatives (CC-BY-NC-ND):
BY, NC ve ND koşullarına sahip bu lisansın da tek özgürlüğü eseri istediğiniz lisansla tekrar yayınlayabilmeniz. Eserin ilk sahibini belirtmek zorundasınız, eseri başka bir eser yaratmak için ve ticari amaçla kullanamazsınız.

CC-BY-NC-ND Lisansı Görseli
Creative Commons Lisansları'nın geçerliliği nedir?
"Ne bu yahu, çocuk oyuncağı gibi, kim ciddiye alır bunu" diyebilirsiniz. Fakat Creative Commons'ın ülkeler bazında geçerli olmasını sağlayan yasal bir metni var. Seçtiğiniz lisans türü ve ikamet ettiğiniz ülkeye göre değişen bu döküman, normalde avukatlara binlerce Lira verip de hazırlatabileceğiniz şekilde lisans bilgilerinizi içeriyor ve CC lisanslarını "sadece geek'lerin internette oynamak için yarattıkları" bir laf salatası olmaktan çıkartıp yasal olarak tutarlılığı olmasını sağlıyor.
Peki durum Türkiye'de nedir? Ne yazık ki pek iç açıcı değil. Öyle ki, lisansın çevrilmesi ve uygulanmasının -ki buna "proje" diyorlar- tamamlandığı ülkeler var, projelerin tartışıldığı ülkeler var, bir de "gelecek projeler" kısmında yer alan ülkeler var, ve Türkiye en sonuncusunda yer alıyor. Projelerin tartışıldığı ülkeler için projenin tamamlanma tarihi 2010 Yaz'ı olarak gösterilenler bile olduğundan, ve Türkiye daha o grubu dahi dahil olmadığından, ülkemizde CC faydalarını ne zaman görürüz belli değil. Tek bildiğimiz, şu anda bunun üzerinde Bilgi Üniversitesi Bilişim Teknolojileri Hukuku Araştırma Görevlisi Dr. Emre Bayamlıoğlu'nun çalıştığı.
Şimdilik Türkiye'de sadece hoşgörü çerçevesinde kullanılabilse de bu lisanslar, yurtdışında aynen geçerli. Yani sizin çektiğiniz bir resmi flickr'a CC lisanslarından biriyle koyduğunuzda, gidip Amerika'lı veya Alman biri resminizi lisanslarınız dışında kullanırsa yasal haklarınız mevcut.
Peki nelere dikkat etmeli?
Diyelim ki biri bir eseri Creative Commons lisansıyla yayınlamış, sizin türevini yaratmanıza ve ticari olarak kullanmanıza izin veren cinsinden. Siz de bunu alıp ticari web siteniz için güzel bir başlık kısmı yarattınız veya çektiğiniz bağımsız kısa film için giriş müziği olarak kullandınız. Eğer bu eser, aldığınız kişinin kendi eseri değilse, ve orjinal eserin sahibi eseri CC ile lisanslamamışsa, başınız derde girebilir.
O yüzden Creative Commons ile aldığınız eserlerin gerçekten Creative Commons ile lisanslandığından emin olun. Mona Lisa'nın üzerine bıyık çizilmiş bir hali veya Wonderwall'un bir remix'inin CC'yle lisanslanmış olmasına imkan olmadığını aklınızda bulundurun.
Bana faydası olacak mı? Niye kullanmalıyım?
Eğer üreticiyseniz, ve eserlerinizin maddi ve manevi değeri sizin için çok yüksekse, lisansınızı "Tüm hakları saklıdır." yapabilirsiniz. Fakat unutmayın ki, bu çalınmasına engel olmayacaktır. "Bazı hakları saklıdır." diyerek hem insanların eserlerinize daha kolay ulaşmasını sağlayabilir, hem de size geri dönüşü olacağından daha fazla insana ulaşabilirsiniz.
Öte yandan, yapacağınız işler ve projeler için de Creative Commons lisanslı eserleri seçip fahiş lisans ücretleri ödemekten kurtulacağınız gibi eserlerini kullandığınız insanlara da sizin eserinizi kullanan insanların ulaşmasını sağlayabileceksiniz. Bugün Jamendo'dan bir müzik eserini kullanmak üzere lisans almak şarkı başına birkaç Avro mertebesinden başlıyor.
İki tarafın da kazançlı çıkabileceği bir lisans Creative Commons… Bir de Türkiye'de tam yasal geçerliliği olması durumunda tadından yenmez.

alinti
pclabs.com.tr[/h1]
« Son Düzenleme: 26 Şub 2013, 14:34:19 Gönderen: orhan »